„Wydaje mi się, że wszystkie dzieci mają swoich kolegów, a moje często bawi się samo.”
To jedna z tych obaw, o których rodzice nie zawsze mówią głośno, ale myślą o nich bardzo często.
Zwłaszcza gdy obserwują grupę dzieci na placu zabaw, podczas urodzin albo po odbiorze z przedszkola.
Pojawia się wtedy pytanie:
Czy moje dziecko ma wystarczająco dużo przyjaciół?
A czasem nawet:
Czy coś jest z nim nie tak?
W większości przypadków odpowiedź brzmi: nie.
Ile przyjaciół powinno mieć dziecko?
To może być zaskakujące, ale dzieci nie potrzebują dużej liczby przyjaciół, aby rozwijać zdrowe kompetencje społeczne.
Dla wielu przedszkolaków wystarczy:
- jedna bliska relacja,
- jeden lub dwóch dobrych kolegów,
- kilka dzieci, przy których czują się swobodnie.
Dorośli często patrzą na relacje przez pryzmat liczby znajomych. Tymczasem dla dzieci znacznie większe znaczenie ma jakość kontaktów niż ich ilość.
Czy to problem, jeśli dziecko bawi się samo?
Nie zawsze.
Samodzielna zabawa jest ważnym elementem rozwoju.
Podczas takich aktywności dzieci rozwijają:
- wyobraźnię,
- koncentrację,
- samodzielność,
- umiejętność organizowania sobie czasu.
Niektóre dzieci naturalnie potrzebują więcej kontaktu z grupą. Inne chętnie przeplatają wspólną zabawę chwilami spędzanymi w pojedynkę.
Samo bawienie się samemu nie oznacza jeszcze trudności społecznych.
Dlaczego niektóre dzieci mają mniej kolegów?
Tak samo jak dorośli, dzieci różnią się temperamentem.
Niektóre:
- szybko nawiązują kontakty,
- lubią być w centrum wydarzeń,
- czerpią energię z dużej grupy.
Inne potrzebują więcej czasu, aby zaufać nowym osobom i poczuć się bezpiecznie w relacji.
To nie wada.
To po prostu różne sposoby funkcjonowania.
Czy nieśmiałe dziecko powinno mieć więcej przyjaciół?
Rodzice często próbują zachęcać nieśmiałe dzieci do większej liczby kontaktów społecznych.
Warto jednak pamiętać, że celem nie jest posiadanie wielu znajomych.
Znacznie ważniejsze jest to, czy dziecko:
- potrafi budować relacje,
- czuje się akceptowane,
- ma poczucie przynależności,
- doświadcza pozytywnych kontaktów z innymi dziećmi.
Dziecko może być spokojne, ciche i jednocześnie świetnie funkcjonować społecznie.
Jak rozwijają się przyjaźnie w wieku przedszkolnym?
Relacje przedszkolaków wyglądają inaczej niż przyjaźnie starszych dzieci czy dorosłych.
Są bardziej dynamiczne.
Dziecko może jednego dnia powiedzieć:
„To moja najlepsza przyjaciółka.”
a następnego bawić się z kimś zupełnie innym.
To naturalny etap rozwoju społecznego.
Przedszkolaki dopiero uczą się:
- współpracy,
- empatii,
- rozwiązywania konfliktów,
- rozumienia emocji innych osób.
Kiedy warto się zaniepokoić?
Najczęściej nie ma powodów do obaw, jeśli dziecko:
- ma pojedyncze relacje,
- czasem bawi się samo,
- potrzebuje czasu na wejście do grupy.
Warto jednak przyjrzeć się sytuacji bliżej, jeśli dziecko:
- stale unika kontaktów z rówieśnikami,
- wydaje się samotne i nieszczęśliwe,
- regularnie doświadcza odrzucenia,
- bardzo przeżywa trudności w relacjach.
W takich sytuacjach pomocna może być rozmowa z nauczycielem, który obserwuje dziecko w grupie każdego dnia.
Jak wspierać rozwój relacji u dziecka?
Najlepiej bez presji.
Dzieci nie budują przyjaźni dlatego, że dorośli im to nakazują.
Znacznie bardziej pomaga:
- rozwijanie pewności siebie,
- wspieranie umiejętności komunikacyjnych,
- tworzenie okazji do wspólnej zabawy,
- rozmowy o emocjach,
- modelowanie dobrych relacji przez dorosłych.
Przyjaźń jest efektem poczucia bezpieczeństwa, a nie zadaniem do wykonania.
Dlaczego atmosfera przedszkola ma znaczenie?
Dzieci budują relacje najłatwiej wtedy, gdy czują się bezpiecznie.
Znaczenie mają:
- sposób komunikacji nauczycieli,
- atmosfera w grupie,
- tempo adaptacji,
- wsparcie emocjonalne,
- przestrzeń do współpracy i zabawy.
To właśnie codzienne doświadczenia tworzą warunki do nawiązywania przyjaźni.
Nie liczba relacji, ale ich jakość
Współczesna kultura często sugeruje, że dziecko powinno być bardzo towarzyskie, otwarte i otoczone grupą znajomych.
Tymczasem rozwój społeczny nie wygląda tak samo u wszystkich dzieci.
Jedno dziecko będzie miało pięciu bliskich kolegów.
Inne jedną przyjaciółkę.
Obie sytuacje mogą być całkowicie prawidłowe.
Najważniejsze jest to, czy dziecko czuje się akceptowane, zauważone i ma możliwość budowania autentycznych relacji.
Joy Preschool – relacje budowane w swoim tempie
W Joy Preschool wierzymy, że każde dziecko rozwija się we własnym tempie – również społecznie.
Tworzymy środowisko, w którym dzieci mają przestrzeń do budowania relacji, współpracy, wspólnej zabawy i odkrywania swoich mocnych stron bez presji porównywania się do innych.
Dbamy o atmosferę bezpieczeństwa, bliskości i wzajemnego szacunku, ponieważ wiemy, że właśnie w takich warunkach najłatwiej rodzą się dziecięce przyjaźnie.
Joy Preschool oferuje dwie lokalizacje: Wilanów (Zawady) – ul. Jara 12A oraz Wawer (Marysin Wawerski) – ul. Akwarelowa 22. W obu placówkach dzieci rozwijają się w dwujęzycznym środowisku opartym na relacjach, naturze, ruchu i swobodnym odkrywaniu świata.
Najczęściej zadawane pytania
Czy dziecko musi mieć wielu przyjaciół?
Nie. Dla większości dzieci ważniejsza jest jakość relacji niż liczba znajomych.
Czy to normalne, że dziecko bawi się samo?
Tak. Samodzielna zabawa jest naturalną i wartościową częścią rozwoju.
Czy nieśmiałe dziecko ma problem społeczny?
Nie. Nieśmiałość sama w sobie nie oznacza trudności społecznych.
Kiedy warto martwić się relacjami dziecka?
Warto zwrócić uwagę, jeśli dziecko stale unika kontaktów z rówieśnikami, wydaje się samotne lub bardzo cierpi z powodu relacji.
Jak wspierać dziecko w budowaniu przyjaźni?
Najlepiej poprzez wzmacnianie poczucia bezpieczeństwa, pewności siebie i tworzenie okazji do naturalnych kontaktów z innymi dziećmi.
Autorki: Kinga i Joanna
Kinga Czaplińska, Dyrektorka Joy BabyCare & Preschool Wilanów
Dyrektorka, nauczycielka i psychopedagog kreatywności z wieloletnim doświadczeniem w prowadzeniu żłobka i przedszkola. Od niemal 20 lat wspiera dzieci i rodziców w procesie adaptacji, budowaniu poczucia bezpieczeństwa oraz rozwijaniu ciekawości, samodzielności i kreatywności.
Najważniejsze jest dla niej tworzenie bezpiecznej, wspierającej przestrzeni, w której każde dziecko może rozwijać się we własnym tempie. Prywatnie mama dwóch dziewczynek.
Joanna Wasil, Dyrektorka Joy BabyCare & Preschool Wawer
Dyrektorka, nauczycielka i autorka programów edukacyjnych. Od lat tworzy miejsca, w których dzieci mogą rozwijać się w swoim tempie, z poczuciem bezpieczeństwa, swobody i uważnego wsparcia dorosłych. W pracy szczególnie bliskie są jej metoda projektów, dziecięca kreatywność oraz nieszablonowe podejście do edukacji przedszkolnej.
Prywatnie mama dwójki dzieci. Wieczory najchętniej spędza z książką kryminalną i kubkiem herbaty.
